Wespen of bijen ...?

Iedereen die regelmatig buiten komt, herkent het wel. Een zwart-geel-gestreept insect vliegt langs. Je weet niet precies wat het is, en gaat voor de zekerheid maar ergens anders zitten. Maar is dat wel nodig? Als het een bij of een hommel is, was het niet nodig geweest.

Deze dieren steken niet snel. Voor wespen en hoornaars is voorzichtigheid gepast. In dit artikel vind je alles over het uiterlijk, gedrag en de steken van bijen, hommels, wespen, hoornaars.

 

Bijen

Bijen kunnen steken, maar doen dit zelden. Bijen zijn de vriendelijke diertjes die honing voor ons maken. De meeste bijensoorten zijn geel met zwart. Ze hebben een verdunning tussen hun middenlichaam en hun achterlichaam. Bijen hebben een licht behaard lichaam.

Bijen zijn over het algemeen zeer rustig. Soms komen ze in grote groepen voor, maar meestal vliegen ze alleen. De moer of koningin is het zeldzaamst. De koningin is degene die het nest in stand houdt door grote hoeveelheden eitjes te leggen, tot 2000 per dag.

Het bijenvolk kent verschillende verschijningsvormen, die kasten worden genoemd, de 'moer', de 'werkster' en de 'dar'.

De werksters zijn net als de moer vrouwelijk. De meeste exemplaren van de honingbij zijn werkster. In de zomer komen de mannelijke bijen tevoorschijn, de darren.

Sommige bijensoorten zijn sociaal en leven in groepen. Andere bijensoorten leven solitair. Zwermende bijen kunnen in sommige situaties gevaarlijk zijn, maar de soorten die in België voorkomen zijn zo goed als nooit gevaarlijk, mits ze met rust gelaten worden.

Daarnaast is de honingbij de belangrijkste leverancier van verschillende natuurproducten zoals honing, bijenwas, koninginnengelei en propolis. De honingbij wordt door mensen op grote schaal in kunstmatige bijenkorven gehuisvest voor productiedoeleinden.

Veel bijensoorten kunnen steken. Er bestaan ook bijensoorten die niet kunnen steken. Bijen kunnen maar één keer steken.

Wanneer steken ze?

Het uiteinde van de angel van de bij heeft een weerhaak. Deze blijft in de huid zitten. De bij vliegt vervolgens weg, maar laat een deel van zijn achterlijf achter. Dit zorgt ervoor dat de angel de maximale hoeveelheid gif uitstoot, maar ook dat de bij sterft. Daarom zal een bij niet snel steken, hij gaat immers zeker dood na afloop. Verder zijn bijen erg rustige dieren en voelen ze zich niet snel bedreigd. Een bij kan dus steken, maar doet dit niet snel.

Wespen

Wespen zijn de dieren waar iedere picknicker een hekel aan heeft. Ze staan bekend als agressieve dieren, en niet onterecht.

Uiterlijk: Wespen zijn geel met zwart. Ze zijn slank, en niet behaard.

Gedrag: Wespen leven in groepen en kunnen zeer agressief zijn. Ze zullen de groep beschermen. Bijen bouwen hun nesten in bomen of tegen huizen aan (of in huizen, als ze de kans hebben). Ze gebruiken gekauwd hout en speeksel om hun nest te bouwen.

Een nest wordt doorgaans één jaar gebruikt. Wespen eten kleine insecten en rupsen, maar ze hebben ook graag zoetigheid. Ze zullen op limonade, bier en overrijp fruit afkomen. Wespen kunnen steken.

Wanneer steken ze?

Wespen beschermen zichzelf en hun nest tegen elk mogelijk gevaar. Wespen kunnen meerdere malen steken en zullen dit ook doen om hun nest te beschermen. Als je door wespen gestoken wordt, kun je het beste zorgen dat je zo snel mogelijk afstand maakt tussen jezelf en het nest.

Dit voorkomt dat meer wespen gaan steken. Maak geen snelle bewegingen, hierdoor kunnen er meer steken. In tegenstelling tot bijen hebben wespen een angel zonder weerhaken en kan één enkele wesp tot 10 keer steken.

Bij een dergelijke steek spuit een wesp kleine hoeveelheden gif in bij zijn slachtoffer. Dit gif bevat lokstoffen waardoor andere wespen, die eventueel in de buurt zijn, aangetrokken kunnen worden.

In tegenstelling tot bijen en hommels kunnen wespen spontaan mensen aanvallen.

Hommel

De hommel is taxonomisch gezien ook een bij. Ze hebben veel gemeen met andere bijen, maar er zijn ook wat verschillen. Net als bij bijen en wespen bestaat hun kleur vaak uit een combinatie van geel en zwart.

Hommels hebben een gladde angel, en kunnen dus verschillende keren steken zonder daaraan te sterven.Hommels zien er uit als dikke, behaarde bijen.

Hommels zijn zwart met geel of oranje, en soms een wit achterlijf. Er zijn verschillende soorten hommels in België, maar over het algemeen zijn ze te herkennen als ‘knuffelbijen’. Ze zijn zeer vriendelijk.

Ze laten zich zelfs aaien. De hommel is bijna alleen te zien op en in de directe omgeving van bloemen. Hommels kunnen steken.

Wanneer steken ze?

Hommels steken alleen als ze extreem bedreigd worden. Dit gebeurt als je ze in de hand vangt of ze op een andere manier geen uitweg biedt.

De hoornaar: geen killer-wesp

De hoornaar is de grootste inheemse wesp in België: hij kan tot 3,5 cm groot zijn.wespensoort. In uiterlijk en gedrag hebben ze dan ook veel gemeen met wespen. De hoornaar is een stuk minder algemeen in Nederland en België dan andere wespen en bijen, maar ze zijn ook niet zeldzaam. De hoornaar is geel met zwart en rode tinten.

De hoornaar is een stuk groter dan de wesp, met gemiddeld drie centimeter. De hoornaar heeft korte haartjes en een lange angel. Hoornaars bouwen nesten en verdedigen deze. Hierin kunnen ze erg fel zijn. Hoornaars leven in nesten.

Een kolonie leeft maar één seizoen, maar een nest kan het volgende jaar door een nieuwe kolonie worden overgenomen. Nesten bevinden zich meestal in boomholten, maar kunnen ook ondergronds zijn, of in struiken of onder dakpannen.

Hoornaars kunnen steken. Ze hebben een lange angel en steken kunnen ontzettend veel pijn doen.

Hoornaars jagen vooral op andere insecten, waaronder ook bijen – vandaar de bijnaam "killer-wesp". Dat de hoornaar een bijzonder gevaarlijker dier zou zijn en dat een steek dodelijk kan zijn, is echter totaal onjuist.

Een steek is niet gevaarlijker dan die van bijen of andere wespen, hoogstens iets pijnlijker. Net als bij gewone wespen zijn voor een niet-allergische mens circa 500-1000 steken nodig om dodelijk te zijn en aangezien nesten zelden zo groot zijn en slechts één op de tien dieren uit het nest zullen steken is de kans verwaarloosbaar klein.

Hoornaars zijn ook niet erg agressief. In tegenstelling tot de kleinere wespen is de hoornaar niet erg geïnteresseerd in zoetigheid. Daarom zal je er niet vaak last van hebben als je buiten eet of drinkt.

Ze bouwen hun nesten bij voorkeur in een holle boom, of een lege vogelnestkast, ruimten onder daken of in schuren, nooit ondergronds. Typerend voor de buitenkant van het nest zijn de schelpvormig aangezette omhulselstukken.

Het nest kan behoorlijk groot worden, tot 60 cm hoog en meer dan 50 cm in doorsnede. Indien het nest geen onmiddellijk gevaar oplevert voor mens of huisdier laat je het best gewoon met rust.

Wanneer steken ze?

Hoornaars steken als je op minder dan vijf meter afstand van het nest komt. Ze kunnen meerdere malen steken en massaal aanvallen.

Ze worden enkel agressief als men te dicht bij het nest komt of hen belemmert. Als er een hoornaar in de buurt is, blijf kalm en vermijd bruuske bewegingen.

Ongemakken ...

Een steek van een wesp, bij of hommel is altijd erg onaangenaam. Bij zo`n steek wordt een stof in de huid gespoten en dit veroorzaakt bij de mens direct na de beet een rode, jeukende zwelling op de plaats van de steek.

Alle mensen reageren verschillend op zo’n steek: bij sommigen zwelt de huid geweldig op, bij anderen zie je nauwelijks iets.

Vaak gaat deze irritatie snel over. Anders is het wanneer een wesp of bij in de neus, mond, tong of hals heeft gestoken: dan kan de reactie heftiger zijn en kan een zwelling het ademhalen bemoeilijken.

Een klein deel van de bevolking reageert uitzonderlijk heftig op een bijen- of wespensteek.

Zo'n heftige reactie duidt meestal op een allergie voor bijen- en wespengif. Een dergelijke reactie kan pas ontstaan als de persoon al eens eerder in aanraking is geweest met het gif.

Mogelijke symptomen zijn ondermeer rode vlekken over het gehele lichaam die gepaard gaan met hevige jeuk.

Daarnaast kunnen onder andere de ogen en lippen opzwellen. Indien er zwellingen in het halsgebied optreden, kan de patiënt moeilijk spreken en slikken en kan de ademhaling worden belemmerd.

Ook kan de ademhaling problemen geven ten gevolge van een vernauwing van de luchtwegen in de longen zoals bij astma het geval is. Dit uit zich in kortademigheid, piepen en een drukkend gevoel op de borst. In het ergste geval kan de bloeddruk sterk dalen en kunnen er hartritmestoornissen ontstaan, soms gevolgd door bewustzijnsverlies.

Meestal treden deze reacties binnen een kwartier na een steek op. Een dergelijke sterke reactie wordt een anafylactische shock genoemd.

De belangrijkste symptomen zijn angst, verwardheid, zweten, braakneigingen, bewustzijnsdaling en een oppervlakige ademhaling, snelle en vaak moeilijk voelbare pols soms gevolgd door een ademhalings en hartstilstand.

Indien je ongerust bent over de ernst van de situatie neem dan contact op met Het antigifcentrum, dit centrum ontvangt jaarlijks een 700-tal oproepen in verband met bijen- en wespensteken. Symptomen zijn meestal:steekwondje, roodheid, pijn en zwelling.

In enkele gevallen (minder dan 10%) is er ook een algemeen onwel zijn, vergezeld van ademhalingsproblemen en huiduitslag. Dit zijn de eerste tekens van een ernstige allergische reactie.

 

Wespenbestrijders opgelet !!!!!

Er zijn gevallen bekend dat de hoornaar op je kap gaat zitten en gif spuit in de richting van je ogen. Dit geeft een ontzettende brandende gevoel waardoor je je ogen amper open kunt houden.

Dit is zeer gevaarlijk wanneer je op een ladder staat. Draag bij het bestrijden van de hoornaar niet alleen een stofmasker maar ook een veiligheidsbril.

Wat doe je best bij een steek?

  • Verwijder de angel zo snel mogelijk, met de nagel of door met de botte kant van een mes over de steek te gaan.
  • Gebruik nooit een pincet, hierdoor zou de gifklier open kunnen gaan en nog meer gif verspreiden.
  • Was de steek met water en zeep, breng nadien een ontsmettingsmiddel aan.
  • Indien je veel pijn hebt, neem een pijnstiller.
  • Als iemand gestoken wordt in de mond of in de keel, is het aan te raden om ijs te eten of een koude drank te drinken om de zwelling te verminderen. In dit geval moet men altijd zo snel mogelijk naar het ziekenhuis.
  • Hetzelfde geldt voor personen die een hevige allergische reactie vertonen.
  • Mensen die weten dat ze zwaar allergisch zijn voor bijen- en wespensteken kunnen hun huisarts om raad vragen hoe ze moeten reageren bij een steek.

Neem contact met een dokter indien:

Contact

De brandweer is enkel bevoegd om wespennesten te verdelgen. Indien wordt vastgesteld dat het bijen of hommels betreft, zal een imker worden gecontacteerd.

Bijen- en hommelnesten moeten immers steeds door een imker worden verwijderd.

Telefoonnummers imkers

Regio Mechelen: 0475/ 38 54 34 Joep Verhaegen
Bonheiden: 0476/ 72 90 19 Frederik Van Rozendael
Mechelen stad: 0498/ 70 13 01 Verbraecken

Voor het verdelgen van wespennesten bel je de brandweer op het nummer 015 280 280

Er worden geen afspraken vastgelegd per mail of fax.

  • de lokale reactie erg uitgesproken is (zwelling, roodheid, warmte, pijn) of langer dan 24u aanhoudt.
  • je in de mond of de keel bent gestoken. Er kan immers vlug een zwelling ontstaan die de ademhaling bemoeilijkt. Zuig op een ijsklontje en ga zo vlug mogelijk naar een dokter of naar het ziekenhuis.
  • een allergische reactie optreedt na een steek. Bel 112 voor een dringende overbrenging naar het ziekenhuis.
  • de allergische reactie gaat gepaard met huiduitslag, hevige jeuk, zwelling van het gelaat, duizeligheid en bleekheid. Verwijder de angel, indien nodig, ontsmet en laat het slachtoffer neerliggen, de benen iets hoger.
  • je meerdere steken hebt gekregen (meer dan 20 voor een volwassene).
  • bij deze symptomen moet men zo snel mogelijk de hulpdiensten (100 + MUG) verwittigen.

Gratis?

Voor het verdelgen van een wespennest wordt forfaitair 30 euro per wespennest aangerekend.

Dit tarief geldt voor één of meerdere wespennesten die gelijktijdig moeten verdelgd worden op hetzelfde adres of waarvoor binnen de maand moet teruggekeerd worden

Meer info vind je terug in de toepassing van het: Retributiereglement

Wist je dat ...

  • Verwar een wesp niet met een hommel of bij. Hommels en bijen zijn beschermde diersoorten die bij overlast enkel mogen worden verwijderd door een imker.
  • Een anafylactische shock is een zeer onvoorspelbare en levensbedreigende situatie veroorzaakt als gevolg van een overgevoeligheidsreactie.

Contacteer ons

  • Algemeen nummer: 015/ 280 280
  • Dringende interventie: 112
  • Fax: 015/ 21 97 90
  • brandweer Mechelen